Slingeland Ziekenhuis: Immunotherapie bij blaaskanker kan levensverlengend werken

  1. Slingeland ziekenhuis: Immunotherapie bij blaaskanker kan levensverlengend werken

Het Slingeland Ziekenhuis kan sinds kort patiënten met blaaskanker immunotherapie aanbieden. Dat betreft dan patiënten met uitzaaiingen. Deze patiënten kunnen niet meer genezen, maar bij een deel van hen kan immunotherapie levensverlengend werken, wat heel waardevol kan zijn. Internist-oncoloog Rune van de Wetering vertelt erover.

Immunotherapie is een vrij nieuwe behandelingsvorm van kanker. Het wordt nog niet bij alle vormen van kanker toegepast, maar is inmiddels wel mogelijk bij onder meer huidkanker (in geval van een melanoom), longkanker, nierkanker en blaaskanker. Voor het aanbieden van deze therapie, in combinatie met de soort kanker, heeft een ziekenhuis toestemming nodig van de zorgverzekeraar(s). Het Slingeland Ziekenhuis mocht al immunotherapie aanbieden aan patiënten met longkanker. Daar is nu blaaskanker bij gekomen. "Daar zijn we blij mee", zegt internist-oncoloog Rune van de Wetering. "Want immunotherapie kan bij een deel van de patiënten met ongeneeslijke blaaskanker een serieuze levensverlenging opleveren. Denk daarbij aan anderhalf jaar of langer. Patiënten en hun naasten ervaren dat als erg waardevol. Tot voor kort moesten de inwoners van de Achterhoek echter naar ziekenhuizen buiten de regio reizen voor deze behandeling."

Wel of niet uitgezaaid
Als blaaskanker nog niet is uitgezaaid (en genezing dus nog mogelijk lijkt) volgt een operatie, eventueel gecombineerd met chemotherapie. "Dat is een operatie waarbij de blaas, meestal geheel en soms voor een deel, wordt verwijderd. Deze operatie wordt in Rijnstate (Arnhem) gedaan", vertelt Rune van de Wetering.

Helaas worden bij een deel van de patiënten uitzaaiingen gevonden, of ontstaan deze alsnog na een eerdere operatie. "Dan heeft een operatie geen zin en die vindt dan ook niet plaats. De patiënt is dan niet meer te genezen. Behandeling is nog wel mogelijk. Maar met als doel om de kanker zo lang mogelijk onder controle te houden, om daarmee het leven van de patiënt te verlengen. De eerst aangewezen behandeling hierbij is chemotherapie. Als een patiënt eerder is behandeld met chemotherapie en de tumor gaat weer groeien, dan kan vaak immunotherapie worden ingezet."

T-cellen
Rune van de Wetering legt beknopt uit hoe immunotherapie werkt. "Ons afweersysteem beschermt ons tegen virussen en bacteriën. Ook afwijkende cellen, zoals kankercellen, kunnen door ons afweersysteem worden herkend en vernietigd. Dit gebeurt door de zogeheten T-cellen. Wel heeft ons afweersysteem een veiligheidsmechanisme ingebouwd op deze T-cellen. Daarmee wordt voorkomen dat deze cellen 'te fanatiek' worden en ook gezonde lichaamseigen cellen aanvallen. In geval van kanker is het een kankercel gelukt om dat veiligheidsmechanisme in werking te zetten, waardoor de T-cellen ze niet herkennen als afwijkend. Hierdoor kan de kankercel zich vermenigvuldigen en uitgroeien tot een tumor. Vanuit die tumor kunnen dan weer uitzaaiingen ontstaan."

Tot zover hoe kanker ontstaat. Maar wat doet nu immunotherapie? Rune van de Wetering legt uit: "Eenvoudig gezegd: immunotherapie schakelt het veiligheidsmechanisme uit. Daardoor kunnen de T-cellen alsnog kankercellen herkennen en proberen deze te vernietigen. Als dit lukt, rem je de groei van de tumor en de uitzaaiingen."

Bijwerkingen
Doordat immunotherapie het veiligheidsmechanisme van het afweersysteem uit zet, bestaat wel het risico dat de T-cellen gezonde lichaamscellen gaan aanvallen. "Denk aan cellen in de longen, darmen, lever, schildklier, nieren en bijnieren. De belangrijkste bijwerking van immunotherapie is dan ook dat deze organen ontstoken kunnen raken. Maar het risico daarop is klein. En het is doorgaans goed op te vangen met medicatie die het afweersysteem afremt", aldus Rune van de Wetering.

Ontwikkelingen
Immunotherapie is een veelbelovende behandeling, maar slaat helaas niet bij alle patiënten aan. "Dat gebeurt bij slechts 20 procent van de patiënten met blaaskanker. Maar als het aanslaat, geeft het vaak een serieuze levensverlenging van anderhalf jaar of meer. Helaas kunnen we op dit moment bij blaaskanker nog niet goed voorspellen bij welke patiënten immunotherapie wel gaat aanslaan en bij welke patiënten niet. Maar er zijn ontwikkelingen bij andere soorten kanker die helpen bij het voorspellen. Ik hoop dat in de nabije toekomst dit soort ontwikkelingen ook bij andere kankersoorten, waaronder blaaskanker, zal volgen. Je gaat dan naar een zogeheten 'gepersonaliseerde aanpak' van kanker. Daarbij kan immunotherapie in specifieke gevallen een waardevolle behandeling zijn."